شدند باقى ماند . « 1 » عنوان ديگر تعبير « مؤلّفةُ قلوبهم » بود ، كسانى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم براى جلب دوستىشان ، كمك مالى به آنها كرد . اين تعبير نيز معرّف شخصيت آنان بود . هند همسر ابوسفيان از جمله كسانى بود كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ابتدا فرمان كشتنش را دادند ، اما به هر روى ، همراه زنان ديگر ، نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آمد و اظهار اسلام كرد . بسيارى از مشركان نيز به يمن ، نجران و نقاط ديگر گريختند كه به تدريج بازگشتند و اظهار اسلام كردند . يكى از فراريان مىگويد : ما از ترس جان خويش گريختيم تا آن كه به ما خبر دادند ، تنها گفتن شهادتين باعث امنيت جانى و مالى شما مىشود . آنگاه ما بازگشتيم و اسلام آورديم . « 2 » يكى از فراريان عكرمة بن ابى جهل بود كه به يمن گريخت و پس از مدتى مسلمان شد . زمانى كه عكرمه نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آمد پرسيد : به چه چيزى دعوت مىكنى ؟ حضرت فرمود : نماز ، زكات و . . . عكرمه گفت : ما دعَوْتَ الّا إلى الْحق وامرٍ حسنٍ جميل ؛ حضرت فرمودند : خدايا ! همهء دشمنيهايى كه بر ضد من كرده ببخشاى . « 3 » در اين ميان حتى هبّار بن اسود نيز كه هر بار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نامش را مىشنيد خشمگين مىشد ، و حتى در فتح مكه نيز از بخشودگان مستثنى شده بود ، بخشوده شد . « 4 » رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از فتح مكه گروههايى را به اطراف فرستاد تا بتهاى بر جاى ماندهء قبايل را از بين ببرند . عمرو بن عاص با گروهى براى شكستن بت « سواع » كه متعلق به هذيل بود ، عازم آن ديار شد . پرده‌دار بت گفت : تو قادر به هدم بت نيستى ! اما او بت و « بيت خزائنه » ( محلى كه ثروت بخشوده شده به بت در آن بوده ) را خراب كرد . پرده‌دار كه شاهد خورد شدن بت بوده و حادثه غير منتظره‌اى را نديد گفت : أسْلَمت لِلّه . « 5 » بتهاى ديگر كه به وسيلهء گروههاى اعزامى خراب شدند ، عبارت بودند از : ذى الكفين بت طائفهء عمرو بن حُمَمَه ؛ بت منات در منطقهء مُشلَّل . در تمام خانه‌هاى مكه نيز بتهايى وجود داشت و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اعلام كرد : هركس به خدا و رسول ايمان آورده ، اگر بتى در خانه دارد ، آن را بشكند يا بسوزاند . « 6 » بدين ترتيب قدرت سياسى شرك شكسته شد و مكه پس از بيست سال مقاومت در

--> ( 1 ) . نك : تاريخ تحول دولت و خلافت ، صص 193 ، 136 ، 116 ؛ در همان فتح مكه حسان بن ثابت ضمن شعرى اشاره كرد كه شمشيرهاى انصار ، ابوسفيان را در مكه به صورت يك برده و بنى عبد الدار را به صورت كنيزان در آورده است . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 4 ، ص 426 ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 7 ، صص 139 - 138 ( 3 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 852 ؛ سبل الهدى ، ج 5 ، ص 379 ( 4 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 858 ( 5 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 870 ( 6 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 871 - 870